Author :
Abstract
Bu araştırmanın amacı, can sıkıntısını çok boyutlu bir yapı çerçevesinde değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olan Can Sıkıntısı Ölçeği'ni (CSÖ) geliştirmektir. Alanyazında can sıkıntısının büyük ölçüde tek boyutlu ya da sürekli eğilim düzeyinde ele alındığı; durumsal can sıkıntısının bilişsel, duygusal, motivasyonel ve sosyal bileşenlerini bütünleşik bir kuramsal çerçevede değerlendirebilen araçların ise sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu boşluktan hareketle ölçek; tekdüzelik, boşluk hissi, ilgisizlik, yalnızlık, uyarılma ve kısıtlama olmak üzere altı kuramsal boyut temelinde yapılandırılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde öncelikle ulusal ve uluslararası alanyazın ayrıntılı biçimde incelenerek 42 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuş; psikoloji, Türkçe ve ölçme-değerlendirme alanlarındaki uzmanlardan alınan görüşler doğrultusunda kapsam geçerliği değerlendirilmiş ve form 36 maddeye indirilerek 5'li Likert tipi deneme formuna dönüştürülmüştür. Araştırma, biri açımlayıcı faktör analizi (AFA) için 272, diğeri doğrulayıcı faktör analizi (DFA) için 334 olmak üzere toplam 606 yetişkin bireyden oluşan iki ayrı çalışma grubu üzerinde yürütülmüştür. AFA bulguları, Kaiser-Meyer-Olkin katsayısının .815 ve Bartlett küresellik testinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiş; verilerin faktör analizine uygunluğu doğrulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda toplam varyansın %72,62'sini açıklayan ve 26 maddeden oluşan altı faktörlü bir yapıya ulaşılmıştır. Maddelerin faktör yükleri .621 ile .935 arasında değer almıştır. DFA bulguları, altı faktörlü yapının veriyle yeterli düzeyde uyum sağladığını ortaya koymuş; uyum iyiliği indeksleri (CMIN/df = 2.106; CFI = .946; GFI = .901; NFI = .903; RMSEA = .058; SRMR = .047) kabul edilebilir ve iyi uyum düzeyinde değerler vermiştir
Keywords
Abstract
The aim of this research is to develop the Boredom Scale, a valid and reliable measurement tool that can assess boredom within a multidimensional framework. The literature shows that boredom is largely addressed at the level of unidimensionality or continuous tendency; and that tools capable of evaluating the cognitive, emotional, motivational, and social components of situational boredom within an integrated theoretical framework are limited. Based on this gap, the scale was structured on six theoretical dimensions: monotony, emptiness, apathy, loneliness, arousal, and restriction. In the scale development process, a pool of 42 items was created by thoroughly reviewing national and international literature; content validity was evaluated based on opinions from experts in psychology, Turkish language, and measurement-evaluation; and the form was reduced to 36 items and converted into a 5-point Likert-type trial form. The research was conducted on two separate study groups of 606 adults in total: one group of 272 for exploratory factor analysis (EFA) and another group of 334 for confirmatory factor analysis (CFA). Exploratory Factor Analysis (EFA) findings revealed a Kaiser-Meyer-Olkin coefficient of .815 and a statistically significant Bartlett's sphericity test, confirming the suitability of the data for factor analysis. The analysis yielded a six-factor structure consisting of 26 items, explaining 72.62% of the total variance. The factor loadings of the items ranged from .621 to .935. Confirmatory Factor Analysis (CFA) findings showed that the six-factor structure provided a sufficient fit to the data; goodness-of-fit indices (CMIN/df = 2.106; CFI = .946; GFI = .901; NFI = .903; RMSEA = .058; SRMR = .047) yielded acceptable and good fit values
Keywords
Boredom, scale development, validity, reliability