Net Kâr Marjı, Aktif Devir Hızı ve Finansal Kaldıraç Etkileşimi: Elektrik Firmaları Üzerine Bir DuPont Analizi
Author :
Abstract
Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul’da elektrik sektöründe faaliyet gösteren firmaların özsermaye kârlılıklarını (ROE) DuPont analizi çerçevesinde incelemek ve kârlılığın temel belirleyicilerini firma bazında ortaya koymaktır. Elektrik sektörü yüksek sermaye yoğunluğu, büyük ölçekli sabit varlık yatırımları ve borçlanma ağırlıklı finansman yapısı nedeniyle kârlılık dinamikleri açısından dikkat çekici bir sektördür. Bu kapsamda çalışmada, 2020–2024 dönemine ait yıllık finansal tablo verileri kullanılarak Borsa İstanbul’da işlem gören 16 elektrik firmasının net kâr marjı, aktif devir hızı ve finansal kaldıraç oranı hesaplanmıştır. DuPont modeli aracılığıyla özsermaye kârlılığı bu üç temel bileşen üzerinden ayrıştırılmış ve dönemsel değişimler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bulgular, sektörde ROE’de gözlenen dalgalanmaların büyük ölçüde net kâr marjındaki değişimlerden kaynaklandığını, aktif devir hızının bazı firmalarda belirleyici rol üstlendiğini ve finansal kaldıraç etkisinin özellikle zarar dönemlerinde özsermaye kârlılığı üzerindeki olumsuzluğu artırabildiğini göstermektedir. Çalışma, elektrik sektöründe kârlılığın yalnızca sonuç odaklı bir oranla değil, operasyonel verimlilik, varlık kullanım etkinliği ve sermaye yapısı etkileşimi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, sektörel düzeyde DuPont bileşenlerine dayalı sistematik bir finansal performans değerlendirmesi sunarak literatüre ampirik katkı sağlamaktadır.
Keywords
Abstract
The purpose of this study is to examine the return on equity (ROE) of firms operating in the electricity sector listed on Borsa Istanbul within the framework of DuPont analysis and to identify the fundamental drivers of profitability at the firm level. The electricity sector is characterized by high capital intensity, substantial fixed asset investments, and debt-oriented financing structures, making the analysis of profitability dynamics particularly significant. Using annual financial statement data covering the 2020–2024 period, the study analyzes 16 publicly traded electricity firms. ROE is decomposed into its core components—net profit margin, asset turnover, and financial leverage—allowing for a detailed assessment of how operational efficiency, asset utilization, and capital structure interact in shaping equity returns. The findings indicate that fluctuations in ROE are primarily driven by changes in net profit margins, while asset turnover plays a significant role in certain firms. Financial leverage, especially during loss periods, tends to amplify negative effects on equity returns. The results highlight the necessity of evaluating profitability in capital-intensive sectors through a multidimensional framework rather than relying solely on aggregate indicators. By providing a structured sector-specific DuPont analysis, this study contributes empirical evidence to the literature on financial performance evaluation in the electricity industry.
