Türkiye ve Körfez Ülkelerinde Katılım Bankalarının Karşılaştırmalı Analizi: Finansal Performans ve Şeri Uyum Perspektifi
Author :
Abstract
Bu çalışma, Türkiye ve Körfez ülkelerinde faaliyet gösteren katılım bankalarının finansal performansları ile şeri uyum düzeyleri arasındaki ilişkiyi karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. 2020–2024 dönemini kapsayan araştırmada karma yöntem kullanılmış; nicel analizde panel veri yöntemiyle şeri uyum ve finansal performans arasındaki ilişkiler ölçülmüş, nitel analizde ise bankaların faaliyet ve şeri uyum raporları içerik analizine tabi tutulmuştur. Çalışmada öz kaynak kârlılığı (ROE), aktif kârlılığı (ROA), takipteki kredi oranı (NPL), sermaye yeterlilik oranı (CAR) ve gider/gelir oranı (CIR) temel göstergeler olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Körfez ülkelerindeki katılım bankalarının Türkiye’deki muadillerine kıyasla daha yüksek şeri uyum skorlarına sahip olduğunu ve bunun finansal performans üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler yarattığını göstermektedir. Yüksek uyum düzeyi, kârlılığı ve operasyonel verimliliği artırırken kredi riskini azaltmakta ve sermaye yapısını güçlendirmektedir. Türkiye’de kamu sermayeli bankalar daha iyi performans sergilerken, Körfez’de merkezi şeri kurulların etkinliği ve uluslararası standartlara uyum belirleyici olmaktadır. Çalışma, şeri uyumun normatif bir zorunluluk olmanın ötesinde stratejik bir rekabet avantajı sağladığını ortaya koymakta ve sektör paydaşlarına politika önerileri sunmaktadır.
Keywords
Abstract
This study comparatively analyzes the relationship between the financial performance and Shariah compliance levels of participation banks operating in Türkiye and the Gulf countries. Covering the 2020–2024 period, the research employs a mixed-methods approach: the quantitative analysis uses panel data methods to measure the relationship between Shariah compliance and financial performance, while the qualitative analysis examines annual and Shariah compliance reports through content analysis. Key indicators such as return on equity (ROE), return on assets (ROA), non-performing loan ratio (NPL), capital adequacy ratio (CAR), and cost-to-income ratio (CIR) were evaluated. The findings reveal that participation banks in the Gulf countries have higher Shariah compliance scores than their Turkish counterparts, and this has a positive and significant impact on financial performance. Higher compliance enhances profitability and operational efficiency, reduces credit risk, and strengthens capital structure. While state-owned banks in Türkiye perform better overall, centralized Shariah boards and adherence to international standards are decisive factors in the Gulf. The study concludes that Shariah compliance is not merely a normative requirement but a strategic source of competitive advantage, offering valuable policy implications for regulators and industry stakeholders.
